نيست ولى اگر به كمتر از قتل تشخيص داده دفاع مىشود و او را كشته بايد ديه بدهد . « 1 » سؤال 454 . آيا اگر كسى هجوم ببرد به كسى براى كشتن او يا اهل و عيال او براى ديگرى دفاع تا حدّ جان واجب است يا خير ؟ جو اب : دفاع براى اهل و عيال تا حدّ جان واجب است ولى دفاع براى غير أهل و عيال تا حدّ جان واجب نيست . سؤال 455 . تنبيه بدنى تا چه حد جايز مىباشد ؟ جواب : تنبيه بدنى بچه نابالغ در صورتى جايز است كه با تشويق و يا تهديد ، تأديب حاصل نشود و مراتب امر به معروف و نهى از منكر بايد مراعات شود و تنبيهات مثل مداد لاى انگشتان گذاشتن و فشار دادن و مانند اينها به هيچ وجه جايز نيست و اگر كار به زدن بكشد بنابر احتياط واجب از سه ضربه نبايد تجاوز كند و كيفيت آن بايد به نحو متوسط و طورى باشد كه موجب ديه نگردد . مثلًا نبايد جاى آن سرخ يا كبود بماند و نبايد در جاهاى حساس بدن مثل سر و صورت و شكم باشد و سيلى زدن بر گوش جايز نيست و همچنين زدن به اسافل اعضاى او با لگد و مانند آن جايز نيست آلت ضرب هم بايد چيزى شبيه به تازيانه كه از پوست درست مىشود در نظر گرفته شود و يا با دست بر كف دست و مانند آن زد . پس نمىشود او را لگد كوب و مشت كوب كرد و اين حد از ضرب براى غير ولىّ شرعى او جايز نيست . و معلم و مربى با اذن ولىّ شرعى مىتواند در اين محدوده او را تأديب كند و اگر ولى شرعى ندارد با اذن حاكم شرع ، اگرچه تأديب بچه داخل در تعزيرات حاكم شرع نيست . و بايد دانست كه در تأديب بچه‌هاى بالغ بايد مراتب امر به معروف و نهى از منكر مراعات شود و حكمش با بچه

--> ( 1 ) وجوب الدية عليه من باب انه فى مقام الدفاع اذا لم يعلم الحكم و قد قتل جهلًا لا قود عليه نعم ان حصل الدفع بالأقل ثم بعد الدفع قتله عمداً لا يبعد جواز القصاص .